Dragi Putniče .Dobro došao u Bugojno, grad sa oko 40.000 stanovnika koji leži na obalama prelijepe rijeke Vrbas.
Moje ime je Bugreg.ba i ja ću biti tvoj vodič na putovanju kroz Bugojno.
Zahvaljujući mojim pričama, imaćeš priliku da se upoznaš sa svim ljepotama našeg grada i doživiš sve ono što čini Bugojno posebnim.

Volio bih da ti moj gradić ostane u lijepom sjećanju kada ga napustiš, pa smo se zato potrudili da ti naša stranica posluži kao uspomena na
boravak ovdje, ali i kao podsjetnik na sve nezaboravne trenutke koje si proveo u Bugojnu.

Na ovom putovanju provešću te ulicama našeg grada,upoznaćeš naše istorijske spomenike, znamenitosti, parkove prirode,
kao i mnoge poznate ličnosti, a doživjećeš i legende koje stanuju ovdje već stotinama godina. Uz sve ovo, ni nadaleko poznata hrana i piće
te neće zaobići.

Jesi li spreman da krenemo?

PUTOVANJE KROZ HISTORIJU

NASTANAK I NAZIV GRADA
Skopaljska dolina je spomenuta u Povelji ugarskog kralja Bele IV 1244. godine. Ime je dobila po staroj župi Uskoplje, koja se proteže od Gornjeg Vakufa do Donjeg Vakufa, koji su se tada nazivali Gornje i Donje Skoplje. Župa Uskoplje je dobila ime po fizičkom izgledu. Uska, duga riječna dolina duga 27 kilometara i široka 2 kilometra, nazvana je “Usko Polje”, te se kasnije naziva Uskoplje.

 

OSNOVNE KARAKTERISTIKE
Općina Bugojno smještena je u Skopaljskoj dolini, koja se nalazi u gornjem toku rijeke Vrbas. Na 570m nadmorske visine i 366km², Skopaljska Dolina, bogata je bjelogoričnim i crnogoričnim šumama, ali i autohtonom divljači. Okružuju je planine Kalin (1530m), Rudina (1385m), Stožer (1662m). Pored prelijepe rijeke Vrbas, ovim gradom protiču i Gračanica, Poričnica, Duboka, Bunta, Vitina, Drvetinjska rijeka i Vileski potok. Prema podacima iz 1991.godine u općini je živjelo 46.889 stanovnika.. Općina Bugojno graniči sa općinama Gornji Vakuf- Uskoplje, Donji Vakuf, Novi Travnik i Kupres, U blizini grada, samo 12km od centra nalazi se Sportsko-rekreacioni centar “Rostovo”, na nadmorskoj visini od 1000 m, koji je pogodan za zimske sporsko-rekreacione aktivnosti. Vruća voda, koja se nalazi 6 km od centra grada, jedini je izvor termo-mineralne vode u Europi.

 

KULTURNO-HISTORIJSKA OBILJEŽJA
Grad Bugojno je svoj najznačajniji ekonomski i društveni razvoj ostvario nakon II sv. rata, a posebno u poslijednje dvije decenije kada se svrstalo u red najrazvijenijih općina BiH. Najraniji pronalasci, koji svjedoče o postojanju neke vrste naselja u ovim krajevima datiraju čak do 3000 godine prije nove ere. Pronađeni su ostaci naselja Ilirskog plemena Sardeti na Gomilama kod sela Karadže. “Ad Matricem” je Rimski naziv vojničke utvrde koju su oni utvrdili na ovim prostorima kako bi zaštitili jednu od važnijih raskrsnica rimskih puteva, koji su vodili iz Dalmacije i Hercegovine za Srednju Bosnu i Panoniju. Ostaci starih rimskih puteva se mogu i danas vidjeti. Očuvana kaldrma, dio puta sa Kupreške visoravni prema Prensi (Pruscu) je jedan od takvih puteva. Ostaci keramike, stakla i metalurgije Rimskog vremena mogu se naći na Gradini, pored sela Sultanovići u blizini Bugojna. Iz perioda tursko-osmanlijske uprave najznačajniji spomenici suSultan-Ahmedova džamija, Rustempašića kula Sulejmanpašića kula. Iz austrougarskog perioda, značajne su katolička Crkva sv. Ante Padovanskog, Crkva sv. Ilije Proroka i Crkva prečisto srce Marijino. Na području Poda je pronađeno više desetina raznih predmeta i zdjela, gdje je pronađena također, zdjela sa najstarijim natpisom, koja potiče iz IV stoljeća prije naše ere. Bitno je spomenuti i srednjovjekovni grad Susid se nalazi na području između sela Gračanice i Kordića.

 

Dan općine Bugojna je 20. maj, podsjetnik je na prvu sjednicu Općinskog vijeća Bugojno održanu 1886.godine, a kojoj su prisustvovali predstavnici svih konfesija koje su u to vrijeme živjele na ovim prostorima, te za sve nas ima posebno značenje u Bugojnu.
Događaje koji su se dešavali na ovim prostorima tokom svih ovih godina, ali i da ti pokažemo kroz kakve smo sve lijepe i teške trenutke prolazili.

“Hor “57 djevojčica i dječaka”Ovaj hor vodio je nastavnik muzičkog vaspitanja ,Miloš Dedić,koji je jedno vrijeme predavao i u donjem Vakufu i organizirao sličan hor.Ovaj hor ,tokom svog postojanja često je nastupao i u Donjem Vakufu.

“Hor “57 djevojčica i dječaka”Bugojno postajao je 25 godina.Pjesma hora oglasila se gotovo u 200 gradova,sela i zaselaka širom bivše Jugoslavije,sa čijih su koncerata članovi hora novčane prihode davali u dobrotvorne svrhe.

 

Pjesma djevojčica i dječaka ovog hora čula se :u Celju,na Pohorju,Novom Travniku,Supetru,Jablanici,Podgorici,Šibeniku,Kumrovcu,Beogradu,Splitu,Dubrovniku,na otoku Visu itd.Hor je u junu 1989.godine gostovao u Beču 6 dana gost Ministarstva za prosvjetu i kulturu austrijske vlade.

Hor je uputio pismo Evropskom muzičkom festivalu za djecui omladinu u kojem su navedeni razlozi nedolaska ,sa puno gorčine i tuge zbog nemogućnosti predstavljanja svog dugogodišnjeg rada na ovom prestižnom festivalu.Kako su prisiljeni zbog ratnih dejstava otkazati učešće .

U pismu stoj.Vjerujte nam,za festival smo živjeli pune dvije godine,vježbajući svakodnevno.Održali smo na stotine proba sa željom da dostojno predstavljamo svoj grad i našu Republiku Bosnu i Hercegovinu.Željeli smo da melodije sa naših usana dopru do srca svih horova koliko će ih učestovati na vašem festivalu Nerpeltu.

Ni u snu nismo mogli pomisliti da ćemo,umjesto završnihpriprema za odlazak ,vršiti pripreme za bježanje iz svojih toplih domova pred najezdom ratnog terora koje se nadvio nad našim gradom i Republikom Bosnom i Hercegovinom.U Bugojnu 27.04.1992.godine

članovi hora “57 djevojčica i dječaka “sa direktorom Milošem Dedićem.

TITO SE NAJRADIJE ODMARAO U BUGOJNU

Josip Broz Tito, doživotni predsjednik bivše SFRJ je za života 17 puta dolazio u Bugojno, gdje je, osim lova, obavljao i državničke poslove. U Bugojnu je proveo 165 dana, mnogo više nego na Brionima ili u Karađorđevu.

Vila Gorica, nedaleko od središta grada, kao i vila na Koprivnici, na putu između Bugojna i Kupresa, danas su samo svjedoci prohujalih vremena, kada je ovaj dio zapadnog Balkana bio u žiži interesovanja javnosti bivše Jugoslavije i svijeta nakon lovačkih avantura nekadašnjeg predsjednika Jugoslavije. Bugojanci vole reći da mu je Bugojno bio omiljeni grad.

Titova vila kod Bugojna nekada je bila jedan od najluksuznijih objekata u bivšoj Jugoslaviji. Danas, ona je svojevrstan azil za napuštene pse, ilegalno odlagalište smeća i ruševina u koju rijetko ko zalazi. U potpunosti je uništena krajem jula 1993. godine, nakon što je opljačkana.

O tome da je Bugojno bilo i trgovište žitom govore nam i hambari koji su posjedovale poznate trgovačke porodice.Porodica Popadić imala je hambar .Drugi vekiki hanbar pripadao je Tomi Martinović.Hambar je imao 7 okna u koje je moglo stati 5 vagona žita.U to vrijeme to je bila velika količina.Ovo govori o ekonomskoj moći bugojanskih trgovaca žita.

Hambar je srušen 1965.godine.I druge trgovačke porodice imale su svoje hambare.1905.godine u Bugojnu je osnovana kotarska žitnica,što je omogućilo tržnicama da po povoljnoj cijeni prodaju žito i nisu bili prisiljeni da svoje žito prodaju švercerima žitom.

Pored poljeprivrede i stočarstva u Bugojnu narod se bavio trgovinom i raznim zanatima.U Bugojnu je svakog petka sedmični,a 18.oktobra svake godine sajam,kako se kaže, dernek,koji traje tri dana.Na sajam dolaze rgovci čak i iz inozemstva.Na sajmu se prodaje mnogo rogate marve.U Bugojnu se prodaje puno pšenice,ječma,zobi,raži i kukuruza.U Bugojnu ima veliki broj dućandžija,najviše se trguje mješovitom robom a manje ima trgovaca koji trguju gvožđarskim i galanterijskom robom.

U godišnjaku spominju se i trgovci Altarac Soloman,Anto i Stipo Babić,koji su imali svoje trgovačke radnje za vrijeme turske uprave 1855.godine

U Somborskom časopisu “Golub”br.5 iz 1884.godine dao je kratak opis Bugojna u kojem piše.Stanovnici se bave najviše trgovinom žita,vune i rogate stoke.Trgovina je i čaršija spram varoši dosta je velika .Trgovci robu dobavljaju iz Trsta i Beća i po nešto iz Sarajeva.

Nedjeljni vašar je svakog petka ,i tada mnogi svijet dolazi iz obližnjih sela sa živinom i žitom koje prodaju i poslije u čaršiji podmiruju što im je potrebno.

 Prije 41 godina, otvoren je Prvi međunarodni velemajstorski šahovski turnir „Bugojno 78“.

Te subote, 26. februara 1978. godine, Bugojno je bilo u žiži svjetske sportske javnosti. Neke
televizijske ekipe iz zemlje i inostranstva imale su direktna javljanja iz Kristalne sale opštine, u kojoj se turnir igrao. Istovremeno, u press-centru, gde su danas smeštene službe za izdavanje matičnih i
drugih dokumenata, vladala je velika gužva, jer su na turnir stigli predstavnici „sedme sile“ iz svih krajeva svijeta.
Organizatori turnira, na čelu sa tadašnjim predsednikom Opštine Bugojno Stjepanom Domaćinovićem Kokanom, nisu mogli sakriti ponos i zadovoljstvo što su, u svome gradu, uspjeli okupiti šahovsku elitu tog vremena. Mnogi su sumnjičavo vrtili glavom kada je, u oktobru 1977. godine, na konferenciji za štampu, saopšteno da će Bugojno biti domaćin velemajstorskog šahovskog turnira.

Vrlo brzo se ispostavilo da ova priča ima čvrste temelje i turnir u Bugojnu je ušao u kalendar takmičenja svjetske šahovske asocijacije (FIDE) za 1978. godinu. Istina, Bugojno je za velemajstore bila nepoznata šahovska destinacija. Naučeni da turnire igraju u svjetskim metropolama i velikim gradovima, neki od njih su se interesovali kojim avionom mogu stići u Bugojno. Kada su došli, bili su pomalo zbunjeni činjenicom da će se turnir održati u jednom malom gradu, poput Bugojna. Međutim, već od samog smeštaja u Motel “Akvarijum“, uz gostoljubivost i gostoprimstvo domaćina, sve nedoumice brzo su rješene.
Turnir koji je održan od 26. februara do 15. marta 1978. godine okupio je 16 velemajstora, od kojih je sedam bilo sa liste od 10 vodećih šahista svijeta.
Učestvovali su: Hort (Čehoslovačka), Portiš (Mađarska), Hibner (Njemačka), Bern (SAD), Majls (Engleska), Timan (Holandija), Larsen (Danska), Karpov, Talj, Spaski, Balašov (SSSR), Gligorić, Ljubojević, Ivkov, Bukić, Vukić (Jugoslavija).
Igralo se po jednostrukom bod sistemu, u 15 kola. Prvo mesto, sa po 10 poena, podelili su sovjetski velemajstori Anatolij Karpov i Boris Spaski.
Za turnir je vladalo veliko interesovanje i Kristalna sala je redovno bila ispunjena do posljednjeg mesta. U funkciji je bio i restoran u prizemlju, gde su na zidu bile postavljene šahovske table na kojima su se mogle pratiti partije. Ulogu demonstratora obavljali su mladi igrači Šahovskog kluba „Iskra“ Bugojno.

ŠK “Iskra” Bugojno, sa početka osamdesetih

Turnir je postao tradicionalnan i organizovan je svake druge godine. Održana su još četiri, a posljednji, u maju 1986. godine, na kojem je nastupilo osam prvoplasiranih igrača sa rejting liste, ponio je epitet najjačeg turnira, koji je do tada, održan u svetu.
Velemajstorski turniri znatno su uticali na popularnost igre na 64 crno-bela polja u Bugojnu, koje je, na neki način, postalo šahovski centar. Organizovani su i međunarodni turniri nižih kategorija, razna
ekipna prvenstva, česte su bile simultanke i druge manifestacije. Sve ovo pratili su i uspešni rezultati bugojanskog Šahovskog kluba „Iskra“, koji je 1984. i 1985. godine osvojio Kup Maršala Tita, a četiri
godine je bio i član prve lige SFRJ.

Danas ovaj klub i ne postoji. Klupske prostorije, koje sve više nagriza zub vremena, već nekoliko godina zjape prazne. Zbog ne nedostatka finansijskih sredstava „Iskrini“ šahisti su još ranije morali odustati od svih takmičenja zbog neodgovornosti pojedinaca.
Jedina aktivnost svedena je na održavanje jednodnevnog turnira u povodu
20. maja, Dana opštine Bugojno, za čiju se organizaciju sredstva izdvoje
iz opštinske kase a klub je postao društvo jednog lica .
Međunarodni velemajstorski šahovski turnir – MVŠT Bugojno 
 Od 1978. do 1986. godine u Bugojnu je održano pet međunarodnih velemajstorskih
šahovskih turnira, od kojih je V bio 16. kategorije što je do tada bio najjači šahovski turnir u istoriji šaha. Na I. MVŠT Bugojno ‘78, koji je bio 14. kategorije, učestvovalo je 16 velemajstora, pobedio je Anatolij Karpov. Na II. MVŠT Bugojno ‘80, koji je bio 15. kategorije, učestvovalo je 12 velemajstora, pobedio Anatolij Karpov. Na III. MVŠT Bugojno ‘82, koji je bio 14. kategorije učestvovalo je 14 velemajstora, pobedio je Gari Kasparov. Na IV. MVŠT Bugojno ‘84, koji je bio 14. kategorije, učestvovalo je 14 velemajstora, pobedio je Jan Timan. Na V. MVŠT Bugojno ‘86, koji je bio 16. kategorije (prosek: 2.627 poena), učestvovalo je 8 velemajstora (redosled po rejtingu: Anatolij Karpov: 2700, Jan Timan i Artur Jusupov: 2645, Antoni Majls, Lajoš Portiš i Boris Spaski: 2610, Ljubomir Ljubojević: 2605 i Andrej Sokolov: 2595 poena). Pobedio je Anatolij Karpov.
U šahovskim enciklopedijama Bugojno je upisano kao grad i pozornica najvećih šahovskih turnira u istoriji šaha, odnosno grad koji je prvi u svetu, 1986. godine, organizovao velemajstorski šahovski turnir 16. kategorije. Predsednik Organizacionog odbora V. MVŠT Bugojno bio je Zeir Mlivo.
ZAŠTO DOĆI
Bugojno spada u bh gradove, koji nisu izrasli iz osmanske urbane tradicije, zbog čega njegov razvoj krajem XIX i početkom XX stoljeća posjeduje karakteristike drukčije od osobina gradova, koji su nosili duboko urezane odlike duge historije orijentalno-islamskog i orijentalno-balkanskog grada. Grad Bugojno ima veliki turistički značaj za Bosnu i Hercegovinu, te se njegove vrijednosti ogledaju u mnogobrojnom zelenilu, šumskom bogatstvu, mnoštvom autohtone divljači, prelijepim rijekama, pritokama i jezerima, prirodnim ljepotama, kulturno-historijskim spomenicima i znamenitostima, ali također i gostoprimstvom domaćina, koji su ovaj bugojanski kraj svrstali u veoma atraktivnu i kvalitetnu turističku destinaciju.

Facebook Komentari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *